Naamsverwarring: waarom we de namen van onze katten door elkaar halen


Een doordeweekse werkdag. We zijn allebei moe, de werkdag duurde wederom nèt een paar uurtjes te lang. Op weg naar huis heb ik me al verheugd op mijn kopje koffie, dan even bijkletsen, voordat we ons alweer op het eten moeten storten.

Bij thuiskomst komen de katten ons uitbundig begroeten, zij zijn zoals elke dag harstikke blij om je weer te zien. Wat een lieverds! Je mag nog zo moe zijn of misschien een buitengewoon slechte dag hebben gehad, zij zijn er om je dat zo snel mogelijk weer te laten vergeten. Niet veel later plof ik met mijn kop koffie neer op de bank, net op tijd, want Vito staat alweer te dringen om op schoot te komen zitten. De simpele geneugten van een kattenbaasje, nietwaar?

Ik realiseer me onmiddellijk dat ik de verkeerde naam heb geroepen, maar nog voor ik mijn fout kan herstellen, heeft Vito zich al krachtig met zijn nagels afgezet in mijn schoot (au!) en verdwijnt snel ergens in een hoek.

Dan, uit mijn ooghoeken zie ik het gebeuren: Toni staat op het punt om eens heerlijk zijn nagels te scherpen… aan onze nieuwe bank. “Vito!!”, roep ik, “Dat mag niet!”. Ik realiseer me onmiddellijk dat ik de verkeerde naam heb geroepen, maar nog voor ik mijn fout kan herstellen, heeft Vito zich al krachtig met zijn nagels afgezet in mijn schoot (au!) en verdwijnt snel ergens in een hoek. Toni rekt zich ondertussen op zijn dooie gemak lekker uit, zet zijn nagels diep in het stof van onze bank en doet zijn ding. Hij is nauwelijks geïnteresseerd in het kabaal dat ik maak en bovendien, hij doet toch niets verkeerd? Het was Vito toch?

Ik zou zweren dat hij een vette grijns op zijn gezicht heeft…


Het overkomt ons allebei dagelijks: Toni noemen we Vito, Vito noemen we Toni. Niet alleen in situaties zoals hierboven, ook in meer ontspannen situaties. Herkenbaar? We weten feilloos wie wie is, je weet precies welke kat je wilt aanspreken en toch floept er ineens de verkeerde naam uit. Geen patroon in te ontdekken en het is ontzettend stom, maar toch blijft het gebeuren. Wat is dat toch?

Amerikaanse studie

De naamsverwarring was voor een aantal Amerikaanse onderzoekers ook heel herkenbaar, en ze besloten er een studie aan te wijden. Het goede nieuws is: jij en ik hoeven ons niet te laten nakijken, het is een volstrekt normaal en veel voorkomend fenomeen.

De in het tijdschrift “Memory and Cognition” gepubliceerde studie is gebaseerd op vijf verschillende vragenlijsten met meer dan 1.700 deelnemers. De meerderheid van de ondervraagden gaf aan wel eens de namen van familieleden, vrienden en kennissen door elkaar te halen. Leeftijd bleek daarbij geen rol van betekenis te spelen: ook jongeren gaven aan dat zij het fenomeen herkennen. De onderzoekers van Duke University ontdekten dat de naamsverwarring volgens een voorspelbaar patroon verliep.

Relatiegroepen

Zoals je wellicht zou veronderstellen speelt fonetische gelijkenis inderdaad een rol, dus twee namen die beginnen of eindigen met hetzelfde geluid of bijvoorbeeld dezelfde klinkers delen. Zoals in ons geval met Toni en Vito. Verrassend genoeg bleek dat fonetische gelijkenissen slechts een bijrol spelen.

Uit de studie blijkt dat de naamsverwarring normaal gesproken alleen ontstaat bij mensen (of dieren) uit dezelfde relatiegroep. Onderzoeker David Rubin: “Het is een cognitief foutje dat we maken, die iets verraadt over wie we tot dezelfde groep rekenen als onszelf.” Wellicht verklaart dat waarom mijn moeder me regelmatig aanspreekt met de naam van mijn vader, snel gecorrigeerd naar de naam van mijn broer, om daarna pas te eindigen met mijn naam. Maar dat terzijde!

Uiterlijke overeenkomsten blijken geen rol te spelen, en de uitkomsten van de studie wijzen uit dat zelfs jongens- en meisjesnamen regelmatig door elkaar worden gehaald. Ouders halen dus de namen van hun kinderen door elkaar, gezinsleden worden verward met andere gezinsleden, vrienden met vrienden, kennissen met kennissen. En dus ook katten met katten.  Het komt niet vaak voor dat een kind wordt verward met een huisdier of een vriend met een gezinslid. Alhoewel…

Honden versus katten

Een grappige uitzondering blijkt de hond te zijn, die wordt nog wel eens verward met ander gezinsleden. Volgens de wetenschappers toont dat aan dat we honden vaak zien als onderdeel van het gezin. Nu zien wij kattenliefhebbers onze katten natuurlijk ook als onderdeel van het gezin, maar desondanks komt de naamsverwarring tussen partner en kat blijkbaar niet zo vaak voor.

Hoofdonderzoeker Deffler speculeert dat het verschil tussen honden en katten wellicht veroorzaakt wordt doordat katten oost-indisch doof zijn voor hun naam.

Hoofdonderzoeker Samantha Deffler, zelf een groot kattenliefhebber, speculeert dat het verschil tussen honden en katten wellicht veroorzaakt wordt doordat katten oost-indisch doof zijn voor hun naam: “Honden reageren meer op hun naam dan katten, dus hun naam wordt vaker genoemd. Wellicht is daardoor de naam van de hond meer geïntegreerd met het beeld dat mensen hebben bij hun gezin.”

Inmiddels begint onze nieuwe bank eruit te zien als een bank die nodig aan vervanging toe is, maar het is desondanks toch een opluchting dat we ons niet na hoeven te laten kijken…

Trefwoorden: gezin, studie

Jongetje bij hek: The Pixelman / Pixabay

Gerelateerde artikelen

Vorige Volgende

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

0 shares