Een agressieve kat: hoe ga je om met kattenagressie en wat is er aan te doen?

Grommen, zwiepen met de staart, krabben & bijten: soms verandert je lieve katje schijnbaar uit het niets in het roofdier wat het natuurlijk altijd al is geweest. Hoe komt dat nou? En belangrijker nog, hoe ga je daar mee om? Wat kun je er aan doen?

In dit artikel zal ik de belangrijkste soorten van agressie beschrijven. Probeer op basis van de beschrijving te achterhalen welke soort agressie jouw situatie het beste kan verklaren en lees wat je ertegen kunt doen.

Door de signalen tijdig te herkennen kun je het probleem vaak herkennen… of in ieder geval voorkomen dat je weer wat nieuwe schrammen oploopt of een set nieuwe tandafdrukken!

Statusgerelateerde agressie

Net als bij mensen zijn sommige katten van nature dominanter dan anderen. Een dominante kat wil voortdurend het gevoel hebben dat ze de baas zijn en zal dit ook afdwingen. Ook ten opzichte van hun baasje: in tegenstelling tot honden zien katten ons niet als de numero uno kat. De kat zal regelmatig grommen naar hun baasje en kan je soms zonder duidelijke reden bijten, vooral als ze op schoot zitten en lekker worden geaaid. De huistijger kan ook ineens in de aanval gaan als je met de kat op schoot (in zijn ogen te onverwacht) besluit op te staan en de kat op de grond te zetten, of van houding te veranderen zonder de kat te verplaatsen.

Een dominante kat springt niet van het ene op het andere moment over in de aanvalsmodus, daar gaan duidelijke signalen aan vooraf. Het is belangrijk dat je die leert herkennen. Lag je kat het ene moment nog lekker te spinnen, plotseling voelt zijn lijfje gespannen. De toegeknepen ogen gaan open, de pupillen worden groter. De kat kan gaan zwiepen met de staart. Code Rood!

De toegeknepen ogen gaan open, de pupillen worden groter. De kat kan gaan zwiepen met de staart. Code Rood!

Let op de tekenen van opkomende agressie. Stop met het aaien zodra je het gevoel hebt dat hij nerveus wordt. Sta op zonder hem aan te raken, maar doe dit geleidelijk zonder onverwachte bewegingen.

Je kunt niet voorkomen dat er zich statusgerelateerde agressie ontwikkelt bij je kat, het is onderdeel van zijn karakter. Je zult moeten accepteren dat deze katten wellicht wat minder aanhalig zullen worden en enigszins schuw blijven.

Afgeleide agressie

Katten zijn meesters in het ‘afreageren’ op anderen. Als een kat ziet dat een andere kat zijn territorium binnendringt, maar hij niet in een positie kan komen om hem te verjagen (bijvoorbeeld als de kat binnen zit en de indringer door het raam ziet), zal hij zijn agressie richten op iedereen die in zijn buurt is. Als jij als nietsvermoedend baasje op dat moment je kat benadert heb je een grote kans dat hij zich plotseling omdraait en jou aanvalt!

Afgeleide agressie kan ook voor komen als de kat schrikt, bijvoorbeeld wanneer er iets van een plank valt en met een luide klap op de grond terecht komt. Loop je precies op dat moment de kamer binnen, dan kan de kat jou associëren met die angstige ervaring en aanvallen.

Wat je het beste kunt doen in zo’n situatie is vooral niet de snel op hem afstappen om hem te troosten, ook niet verbaal. Je zou er alleen mee bereiken dat de kat jou ziet als de veroorzaker van de situatie. Laat je kat even met rust en geef hem de tijd om te kalmeren. Dat kan enige tijd duren: een kat blijft nog lang alert in voor hem gevaarlijke of angstige situaties.

Soms blijft het niet bij een incident. Als de kat blijvend negatief reageert door de gelegde associatie tussen jou en een angstige ervaring, dan heb je mogelijk de hulp nodig van een gedragsdeskundige om het probleem op te lossen.

Roofzuchtige agressie

Sommige katten vallen mensen aan alsof ze een prooi zijn. Net als bij echte prooien wordt het baasje, een bezoeker of iemand anders uit het gezin beslopen en de kat valt vrij wild aan. Dit gedrag is met name gevaarlijk als het gericht is op ouderen of jonge kinderen.

De beste manier om dit gedrag te voorkomen is door er vroeg bij te zijn. Moedig roofzuchtig gedrag niet aan bij kittens. Speel bijvoorbeeld geen ‘verstoppertje’ en laat de kitten niet achter je aan rennen.

Als het gedrag zich reeds heeft ontwikkeld op latere leeftijd kun je het niet meer afleren, je kunt er alleen nog rekening mee houden. Voorkom situaties waarvan je uit ervaring weet dat die dit gedrag uitlokken, zoals een wiebelende teen in een sok. Als de kat begint met sluipen, leid hem dan af met een speeltje.

Je kunt ook trachten de kat te slim af te zijn. Sommige katten liggen echt in dekking te wachten tot het baasje binnenkomt voor een voor hen bekend ritueel, bijvoorbeeld als je ’s ochtends op het vaste tijdstip gaat ontbijten. Probeer de routines te variëren zodat de kat niet kan voorspellen waar en wanneer je voorbijkomt en hij je niet kan overvallen.

Probeer de routines te variëren zodat de kat niet kan voorspellen waar en wanneer je voorbijkomt en hij je niet kan overvallen.

Als het echt niet anders kan, je hebt een echte jager in huis, dan kun je proberen om de kat van een halsband met een belletje te voorzien zodat je tijdig gewaarschuwd bent. Maar let op: katten kunnen leren om zo te bewegen dat het belletje geen geluid maakt!

Spelagressie

Deze vorm van agressie komt vooral voor bij katten die te vroeg bij hun moeder zijn weggehaald. Het gebrek aan contact met broertjes en zusjes heeft ervoor gezorgd dat ze niet de kans hebben gekregen van elkaar te leren om niet te bijten en de klauwen terug te trekken tijdens het spelen. Hoewel het niet hun bedoeling is om je te bezeren, kunnen ze tijdens het spelen tot bloedens toe bijten en uithalen met de klauwen.

Wat kun je het beste doen? Ontmoedig consequent spelletjes waarbij handen, vingers, voeten en tenen fungeren als prooi. Zelfs als deze verstopt zitten onder een dekentje, want daar zullen ze waarschijnlijk dwars doorheen bijten. Als je kat of kitten een spelletje begint uit te lokken door naar je hand te slaan of naar je voeten te springen, probeer dan zijn aandacht op een speeltje te richten. Als hij blijft aandringen op lichamelijk contact, stop dan met spelen. Wees consequent.

Straffen heeft weinig zin, de kat zal daar niet op reageren. Beloon daarentegen rustig, zacht spel met een lekkere traktatie zoals een kattensnoepje.

4 sterren
Cosma - Gemengd Proefpakket: Cosma Snackies - 62 g, alle 4 soorten

Cosma Snackies: 100 % pure vis of vlees Een natuurlijke en lekkere snack ontwikkeld voor katten, gemaakt uit pure vis of vlees! De snacks zorgen ook bij kieskeurige katten voor een zeer goede acceptatie! Cosma Snackies doorgaan een speciaal proces waarbij ze behoedzaam worden gevriesdroogd. Door... Bestellen »

€ 6,99
Zooplus

Angstagressie

Angstagressie komt voor bij katten die niet gewend zijn aan mensen of bij katten die uit hun bekende omgeving worden gehaald.

Een kat die niet in het begin van zijn leven heeft kennisgemaakt met mensen zal vaak bang zijn voor mensen. Hij kan agressief zijn als hij wordt benaderd. De kat zal zich trachten terug te trekken, in elkaar duiken en blazen met zijn oren plat naar achteren en met grote pupillen. Hij zal proberen contact te vermijden, maar bijten en krabben als je volhardt. Dit gedrag komt het meeste voor bij zwerfkatten.

Angstagressie komt ook voor bij katten die uit hun bekende omgeving worden gehaald. Denk aan adoptie door nieuwe baasjes, of een verhuizing van zijn bekende huis naar een nieuw en onbekend huis. Of tijdelijker van aard, bijvoorbeeld bij een bezoekje aan de dierenarts of het dierenpension.

Zwerfkatten

Betreft het een zwerfkat of een kat die voor langere tijd geen of weinig contact heeft gehad met mensen, dan kan de agressie worden overwonnen met veel tijd & geduld. Bedenk wel dat in het wild geboren of opgegroeide katten waarschijnlijk nooit een echt aanhalig huisdier worden. Accepteer ze zoals ze zijn en respecteer hun onafhankelijkheid.

Om de angst te overwinnen, zet de kat in een ruimte die je een beetje inricht als een comfortabele hotelkamer: kattenbakken, mandjes, krabpaal, klimtoestellen, een schaaltje schoon water en veel speelgoed. Besteed iedere dag in een aantal sessies wat tijd aan hem door gewoon in de ruimte te gaan zitten of te lezen.

Neem lekker, sterk ruikend kattenvoer mee en probeer de kat uit de hand te laten eten. Vermijd oogcontact! Waarschijnlijk zal de kat in het begin nog niet uit de hand willen eten. Laat het vlak bij de kat vallen en trek je steeds op een voor hem veilige afstand terug. Heb geduld: na verloop van tijd zal de kat steeds dichterbij durven komen totdat hij het voer rechtstreeks uit je hand durft te pakken.

Blijf oogcontact vermijden en probeer de kat niet te aaien totdat hij helemaal ontspannen is en uit je hand eet. Verleid hem geleidelijk tot spelen, bijvoorbeeld met een touwtje, een balletje of een kattenhengel. De meeste katten reageren binnen vier weken. Als ze kunnen worden geaaid en ontspannen zijn in jouw gezelschap, dan kun je ze toegang geven tot de rest van het huis en uiteindelijk tot de tuin.

Adoptie, verhuizing of bezoekjes aan de dierenarts

Met een huiskat gaat het waarschijnlijk wat gemakkelijker om de kat geleidelijk te laten wennen aan een vreemde omgeving.

Het helpt als de kat zich prettig voelt in zijn draagkooi, of je nu naar de dierenarts moet of de kat vervoerd moet worden naar bijvoorbeeld de nieuwe woning. Om de kat zich prettig(er) te laten voelen in zijn draagkooi, plaats de kooi enkele dagen voor het geplande bezoekje of de grote verandering in de buurt van de kat. Geef de kat af en toe wat eten in de kooi en beloon hem als je hem erin mag zetten en eruit mag halen. Als je kat dol is op kattenkruid, leg er dan een paar verse takjes van in de kooi. Speel met zijn favoriete speeltje binnen, rondom en buiten de kooi.

Tip van onze dierenarts: als je een draagkooitje hebt met uitneembaar deurtje, overweeg dan om de kooi permanent weg te zetten in uw huis. Het scheelt een heleboel stress als de kat zijn kooi associeert met een ontspannen plekje om zich veilig terug te trekken en lekker in te gaan slapen. Waar je ook heen gaat met uw kat, hij zal dan altijd een stukje van zijn vertrouwde omgeving bij zich hebben.

Als de kat erg bang is voor de dierenkliniek, spreek dan met de dierenarts af dat je regelmatig langs mag komen, laat de kat de ruimtes onderzoeken en geef hem daar wat te eten. Als het kattenpension een probleem is, informeer dan of de eigenaars je toestemming willen geven om daar hetzelfde te doen. De meeste katten zullen uiteindelijk leren om deze noodzakelijke en onvermijdelijke bezoekjes te tolereren, maar ze zullen ze niet echt leuk gaan vinden.

Agressie tegenover andere katten

Katten zijn territoriaal en zullen indringers uit hun territorium verjagen. Dit is natuurlijk gedrag en het is niet mogelijk om dit te veranderen. Je kunt er wel voor zorgen dat je kat minder vaak betrokken raakt bij territoriale geschillen door hem ’s avonds laat en ’s nachts binnen te houden.

Katten die in hetzelfde huis samenleven, hebben regelmatig kleine geschillen. Meestal kunnen die wel worden opgelost met wat blazen en een uithaal van een poot. U hoeft zich daar geen zorgen over te maken, ze zullen daar samen wel uit komen en uiteindelijk een wapenstilstand sluiten. Soms ontstaat er zelfs een hechte vriendschap. Helaas niet altijd. Als één van de viervoeters voortdurend extreme agressie toont ten opzicht van de andere katten dan moeten ze worden gescheiden.

Katten die in hetzelfde huis samenleven, hebben regelmatig kleine geschillen. Meestal kunnen die wel worden opgelost met wat blazen en een uithaal van een poot.

De katten scheiden en weer samen brengen

Zet de katten in verschillende ruimtes en wissel die ruimtes dagelijks, zodat de katten in contact blijven met de geur van de ander. Leer ze om in een draagkooi te zitten, zoals hierboven beschreven. Breng de katten na een week tijdens etenstijd in één (andere) ruimte, ieder in zijn eigen draagkooi. Zet ze elk aan een andere kant van de kamer en geef ze te eten in hun kooitje.

Bij het eerste teken van reactie zet je de dader uit de ruimte. Blijf proberen. Als de katten eenmaal accepteren dat ze in de dezelfde ruimte zitten in hun kooi, verklein dan geleidelijk de afstand tussen de kooien. Is het gelukt om die afstand tot een meter of 3 te verkleinen en de katten blijven nog steeds rustig zitten en eten, laat ze dan uit hun kooitjes. Blijf bij ze in de kamer. Eventueel kun je ze allebei een tuigje met een riem omdoen om ze nog enige tijd buiten de kooi op afstand te houden.

4 sterren
Hunter - Hunter Kattentuig Ecco Sport Vario Rapid - Gr. S: 33 - 54 cm Borstomvang

Het ideale tuig voor de dagelijkse wandeling in weer en wind. Het Hunter tuig Ecco Sport Vario Rapid bestaat uit robuust polyamide-nylon en is daardoor extreem goed bestand tegen scheuren en zeer duurzaam. Het materiaal is voor alle weersomstandigheden geschikt en gelijktijdig zacht en soepel. Uw... Bestellen »

€ 3,99
Zooplus

Beloon kalm gedrag. Als je denkt dat ze zover zijn, begin dan met een serie speelsessies met hun favoriete speeltjes, waarbij beide katten betrokken zijn.

Wellicht zullen het nooit vrienden worden, maar uiteindelijk zullen ze in staat zijn om gelukkig of ten minste zonder voortdurend te vechten samen te leven.

Afgeleide agressie

Als er sprake is van afgeleide agressie in plaats van agressie door territoriaal gedrag, let dan goed op. In zo’n situatie zal het slachtoffer waarschijnlijk hevig van de plotselinge agressie schrikken en bang worden voor de aanvaller. Als het langer aanhoudt zal, als de katten elkaar tegen komen, het slachtoffer tekenen van angst tonen, wat de agressie van de ander dan weer versterkt. Beide katten hebben dus last van angst.

Dit zijn erg lastige situaties. Mogelijk heeft het slachtoffer medicijnen tegen angst nodig zodat hij zich niet meer gedraagt op een manier die agressie opwekt bij de andere kat.

Hulp bij aanhoudende agressie

Zoals altijd, als het niet lukt grip te krijgen op het agressieprobleem, neem dan contact op met de dierenarts. Hij kan je adviseren, eventueel medicijnen voorschrijven of wellicht doorverwijzen naar een gedragsdeskundige.

Trefwoorden: agressie, dierenarts

Kat versus Angry Birds: Melinda Seckington / Flickr

Gerelateerde artikelen

Vorige Volgende

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

0 shares